|
[autobus] - [pociąg]
- [samolot] - [samochód] - [rower]
Autobus Dla osób podróżujących na własną rękę
autobus pozostaje niewątpliwie najtańszym środkiem komunikacji. Greyhound Canada
obsługuje większość dalekobieżnych linii na zachód od Toronto, m.in. trasę
wiodącą szosą transkanadyjską (Trans-Canada Highway) z Toronto do Vancouver.
Większe miasta na wschodzie kraju łączą linie, na których kursują autobusy wielu
mniejszych firm. Autobusy dalekobieżne jeżdżą dość często (przynajmniej w
dzień), zatrzymując się tylko w porze posiłków i na zmianę kierowcy. Niemal
wszystkie przeznaczone są dla niepalących, mają toalety i ekspresy do kawy i są
nadspodziewanie komfortowo wyposażone – można zaoszczędzić na noclegu,
podróżując w nocy autobusem, choć samopoczucie następnego dnia nie będzie
najlepsze.
W każdej większej miejscowości jest dworzec autobusowy, a w małych rolę
przystanku i kasy spełniają zwykle stacje benzynowe lub restauracje. Często
jednak usytuowane są one w niezbyt dogodnych miejscach na obrzeżach miasteczka.
Miejsca siedzące można rezerwować, lecz rzadko zachodzi taka potrzeba; czasem
może brakować biletów na autobusy kursujące pomiędzy położonymi blisko siebie
dużymi miastami (np. Montréal i Québec), ale i wtedy wystarczy poczekać (ok. 1
godz.) na następny odjazd. Na mniej zaludnionych obszarach autobusy jeżdżą
rzadko, czasami raz czy dwa razy w tygodniu, więc należy starannie przygotować
plan podróży.
Rozkład jazdy wszystkich autobusów na terenie Kanady (i północnej części USA)
zamieszczono w bezpłatnym Official Canadian Bus Guide, publikowanym co dwa
miesiące. Przewodnik ten nie jest, niestety, powszechnie dostępny dla turystów,
którzy zazwyczaj muszą się posługiwać bezpłatnymi rozkładami jazdy
poszczególnych firm, otrzymywanymi na większych dworcach autobusowych i w
lokalnych biurach informacji turystycznej.
W przypadku Greyhound Canada nie ma potrzeby rezerwacji; jeżeli kierowca ma
komplet, firma podstawia następny autobus. Coraz częściej wprowadza się jednak
„miejscówki” sprzedawane za drobną opłatą, dzięki którym pasażer ma zapewnione
konkretne miejsce w pierwszym wyjeżdżającym autobusie (coś dla amatorów
podziwiania pejzaży przez okno).
Pociąg Wprawdzie kolej
wpłynęła na rozwój nowoczesnej Kanady, jednak połączeń pasażerskich jest bardzo
mało. Na początku 1990 r. obcięto liczbę kursów VIA Rail o ponad połowę,
podwyższając przy tym ceny biletów. Pociągi pasażerskie jeżdżą powoli i
notorycznie się spóźniają, gdyż pierwszeństwo mają składy towarowe. Trzeba
jednak zaznaczyć, że pociągi na trasie Montréal–Toronto kursują regularnie i są
szybkie. Mimo wszystko podróż koleją bywa bardzo przyjemna, zwłaszcza pociągami
ze specjalnymi wagonami (dome cars), z których można podziwiać krajobrazy.
Cięcia VIA Rail objęły także legendarny Canadian Pacific z Montréalu do
Vancouver. Obecnie odjeżdża trzy razy w tygodniu z Toronto i kursuje starą linią
Canadian National, biegnącą nieco bardziej na północ, przez monotonne tereny
północnego Ontario. Zatrzymuje się w Winnipeg, Saskatoon, Edmonton i Jasper. Na
szczęście krajobraz pomiędzy Jasper a Kamloops (ostatnia duża stacja przed
Vancouver) należy do najpiękniejszych w całych Górach Skalistych. Podróż trwa w
założeniu trzy doby, jednak pociąg często się spóźnia. Bilet kosztuje co
najmniej 418 C$ od osoby (poza sezonem) i 615 C$ (w sezonie).
Dość dużo pociągów VIA jeździ też w zachodniej Kanadzie (Winnipeg–Churchill,
Jasper–Prince Rupert, Victoria–Courtenay), Ontario (Toronto–Windsor, Ottawa i
wodospad Niagara), Québecu (Montréal–miasto Québec i Ottawa) oraz we wschodniej
Kanadzie (Montréal, Halifax, półwysep Gaspé).
Samolot Sieć krajowych
połączeń lotniczych jest w Kanadzie niezwykle gęsta. Niedawno linie Air Canada
wykupiły Canadian Airlines, stając się największym przewoźnikiem krajowym.
Samoloty tej firmy latają do ponad 125 miejscowości, w których można się
przesiąść na samoloty innych przewoźników (np. Labrador Airlines na Labradorze)
i dotrzeć w najdalsze zakątki Kanady. Warto wybrać propozycję Canada 3000 –
niedrogich międzynarodowych linii lotniczych obsługujących także największe
miasta kraju (np. Whitehorse–Vancouver).
Należy jednak pamiętać, że podróż samolotem nie należy do najtańszych.
Specjalnych ofert należy szukać w działach turystycznych lokalnych gazet,
zwłaszcza w wydaniach niedzielnych. Warto też kupić jeden z wielu karnetów
lotniczych, zapewniających znaczne zniżki. Jeżeli ktoś ma zamiar wędrować po
dalekiej północy, nie pozostaje mu nic innego jak podróż samolotem. Na tych
obszarach nie ma bowiem dróg ani linii kolejowych; wyjątki to np. Churchill w
Manitobie.
Dzięki wielu karnetom lotniczym podróżowanie samolotem może być dużo tańsze.
Karnet trzeba wykupić przed lotem przez Atlantyk w biurze podróży w oddziale Air
Canada, British Airways, Canadian National Airlines czy Horizon Air.
Wszystkie karnety zapewniają zbliżone zniżki. Trzeba wykupić co najmniej trzy
kupony za ok. 280 $ (maksimum 8 kuponów); każdy dodatkowy kupon kosztuje ok. 42
$. Jeden kupon uprawnia do jednego lotu w dowolnej klasie na terenie kontynentu.
Duży wybór karnetów oferuje Air Canada, posiadający najbardziej rozbudowaną sieć
krajową. Przed wykupieniem karnetu należy dokładnie przestudiować wszystkie
opcje.
Samochód
Podróżowanie samochodem to najlepszy sposób poznawania Kanady. Można nawet
przeboleć związane z tym niedogodności – korki czy kłopoty z parkowaniem w
wielkich miastach. Prowadzić samochód może każdy powyżej 21 lat, posiadający
międzynarodowe prawo jazdy. Posiadając polskie prawo jazdy można prowadzić
samochód przez trzy miesiące. Po ich upływie wymagane jest posiadanie dodatkowo
międzynarodowego prawa jazdy lub uzyskanie miejscowego. Podczas pobytu w
Kanadzie nie ma obowiązku posiadania ubezpieczeń osobowych. Niezbędnym warunkiem
poruszania się samochodem jest ważne ubezpieczenie OC i NW. Polisy polskich
towarzystw ubezpieczeniowych są honorowane, jeżeli swoim zasięgiem obejmują
terytorium Kanady.
Osoby podróżujące na dalekie odległości korzystają najczęściej z prostych,
szybkich, wielopasmowych autostrad, wybiegających w różne strony z głównych
miast. Składają się one z maksymalnie 6 pasów ruchu oddzielonych środkowym pasem
awaryjnym. Na mapach zaznacza się je grubą linią i symbolem (w kształcie tarczy)
z numerem autostrady. Poza obszarami zaludnionymi autostrady zwężają się do
jednego pasa w jednym kierunku, a pobocza są wprawdzie utwardzone, ale pokryte
żwirem. Należy bardzo uważać, by nie wjechać na nie z dużą prędkością, gdyż może
dojść do poślizgu niosącego tragiczne konsekwencje.
Daleko na północy, wśród leśnych ostępów, szosy bywają wyłącznie żwirowe. Na
niektórych odcinkach Alaska Highway rozbite przednie szyby są codziennym
obrazkiem. Trzeba też pamiętać, że po deszczu drogi żwirowe i gruntowe stają się
szczególnie niebezpieczne. Jeżeli zatem ktoś planuje jazdę po słabo przetartych
szlakach, powinien wypożyczyć pojazd z napędem na cztery koła.
Autostrada transkanadyjska (Trans-Canada Highway; TCH) łączy wybrzeże zachodnie
ze wschodnim. Na całej długości jest oznaczona symbolem klonowego liścia.
Poszczególne jej odcinki noszą jednak różne numery, a w niektórych miejscach
trasa rozgałęzia się, dając kierowcy możliwość wyboru. Drugorzędne drogi mają
różne nazwy: powiatowa (county), regionalna (provincial), wiejska (rural) czy
leśna (forest). Poza terenami zupełnie niezamieszkałymi drogi wiejskie i leśne
są utwardzone.
Wypożyczenie samochodu
Większość samochodów w Kanadzie (w wypożyczalniach wszystkie) jeździ na benzynie
bezołowiowej. Ceny są różne – przeważnie 70–80 centów za litr. Paliwo jest łatwo
dostępne – w Kanadzie działają setki stacji benzynowych, jednak na głębokiej
prowincji najlepiej zachować przezorność i sprawdzać odległość do najbliższego
punktu sprzedaży. Niektóre wypożyczalnie nie obsługują
klientów, którzy mają prawo jazdy krócej niż rok, a od kierowców poniżej 25.
roku życia pobierają wyższą składkę ubezpieczeniową. Właściciele wypożyczalni
wymagają od klienta zapłaty kartą kredytową. Jeśli – co mało prawdopodobne –
zgodzą się na zapłatę gotówką, z pewnością zażądają wysokiej kaucji (co najmniej
300 C$).
Bardzo często najtańszym rozwiązaniem, jeśli chodzi o wypożyczenie samochodu,
pozostaje wykupienie wycieczki typu samolot-samochód lub zarezerwowanie z
wyprzedzeniem w jednej z największych firm, np. Avis, Budget, Hertz, Thrifty czy
Tilden (firma kanadyjska). Konkurencja na rynku jest duża, więc poza szczytem
sezonu można dostać specjalne zniżki. Warto wcześniej zadzwonić do różnych firm
– najbardziej konkurencyjne stawki oferują zwykle Budget i Thrifty. Czasem linie
lotnicze proponują swym pasażerom wypożyczenie samochodu ze zniżką.
Na miejscu wypożyczenie na tydzień małego 2-drzwiowego samochodu kosztuje co
najmniej 200 C$ (poza sezonem), a wynajęcie 4-drzwiowego samochodu średniej
klasy – 400 C$ (w sezonie). Przez cały rok wszystkie większe firmy prowadzą
specjalne promocje, dzięki czemu cena może spaść nawet do 175 C$ za tydzień.
Stawki nie obejmują podatków regionalnych, GST ani HST, ale najwyższe dodatkowe
koszty nakłada na klienta dopłata za pozostawienie samochodu w innej
wypożyczalni niż ta, z której zabrano auto. Zazwyczaj jest to równowartość
opłaty za wynajęcie auta na tydzień lub nawet więcej – do 400 C$. Trzeba też
sprawdzić, czy firma oferuje nieograniczony kilometraż. Zwykle nie trzeba żadnej
dopłaty, gdy dzienny przebieg nie przekroczy 150–200 km. Dopłata wynosi
przeważnie ok. 20 centów za 1 km.
Wypożyczający powinien też sprawdzić warunki ubezpieczenia (zakres
odpowiedzialności, warunki finansowe itp.) i rozważyć zakup tzw. Loss Damage
Waiver (LDW; ubezpieczenie od uszkodzenia samochodu). Ubezpieczenie to nie jest
wliczone w cenę wypożyczenia i może znacznie podwyższyć koszty (ok. 14 C$
dziennie), ale bez niego klient odpowiada za każdą rysę na samochodzie, nawet
powstałą nie z jego winy.
W przypadku awarii należy zadzwonić na numer pomocy drogowej, umieszczony na
desce rozdzielczej lub w schowku. Na głównych drogach można poczekać na jeden z
patroli policji – RCMP (Royal Canadian Mounted Police), które krążą po szosach
dość regularnie. Można też wraz z samochodem wypożyczyć telefon komórkowy;
opłata jest zazwyczaj minimalna (plus koszt rozmów).
Osoby przekraczające w wypożyczonym samochodzie granicę amerykańsko-kanadyjską
muszą mieć przy sobie umowę z wypożyczalni. Powinno w niej być zaznaczone, że
firma zgadza się na wjazd samochodu do USA.
Samochody kempingowe można wynająć w większości biur podróży zajmujących się
wakacjami w Kanadzie. Najlepiej załatwić to jeszcze przed wyjazdem, gdyż punktów
takich nie ma w Kanadzie zbyt wiele. Europejskie biura podróży udzielają
znacznych zniżek, jeśli tylko wykupi się w nich także bilety lotnicze. Oferta
jest bardzo bogata, a kończy się na ogromnych domach na kółkach z dwoma
sypialniami, prysznicami i doskonale wyposażonymi kuchniami.
Driveway Jazda
cudzym samochodem z jednego miejsca w inne nosi nazwę driveway. Klienta
obowiązują takie same zasady, jak w przypadku korzystania z auta z wypożyczalni.
Należy dokładnie obejrzeć wybrany samochód, by nie płacić później niebotycznych
rachunków w warsztatach czy na stacji benzynowej.
Większość firm zajmujących się tą formą wypożyczania wymaga od klienta
poręczenia oraz kaucji w wysokości 200–400 C$. Trasy najczęściej wiodą
autostradą transkanadyjską oraz (jesienią i zimą) z Toronto lub Montréalu na
Florydę. Często jednak zdarza się, że można znaleźć taką trasę, którą można
będzie dopasować do swoich planów. Nie trzeba się też bardzo spieszyć, choć
swobody nie ma zbyt wiele – z Toronto do Vancouver należy dotrzeć w ok. 8 dni.
Firmy zajmujące się takimi usługami można znaleźć w niektórych informatorach o
miastach lub w książce telefonicznej pod hasłem "Automobile driveaways".
Przepisy drogowe W
Kanadzie jeździ się prawą stroną. Przeważnie w terenie zabudowanym ulice tworzą
regularną sieć (kratkę) ze światłami na większości skrzyżowań. Jeśli nie ma
świateł, zazwyczaj na wszystkich czterech rogach pojawia się żółty trójkąt (daj
pierwszeństwo) lub czerwony ośmiokąt ("Stop", w Québecu "Arret"). W tym
przypadku obowiązuje zasada pierwszeństwa dla samochodu, który pierwszy pojawia
się na skrzyżowaniu. Gdy dwa podjadą jednocześnie, pierwszeństwo ma ten po
prawej stronie. Na czerwonym świetle można skręcić w prawo, jeśli nic nie
nadjeżdża z lewej strony; zasada ta nie obowiązuje na drogach Québecu. Ruch
uliczny w obu kierunkach ulega zatrzymaniu, jeśli na drodze stoi żółty autobus
szkolny z migającymi światłami, co znaczy, że dzieci wsiadają lub wysiadają.
Ronda należą do rzadkości.
Wyjazdy na autostradach wielopasmowych są oznakowane liczbą kilometrów, jaka
dzieli je od początku autostrady. Oznacza to, że wyjazd 55 leży 10 km za
wyjazdem 45. System się sprawdza, przynosząc jednak drobne trudności, jeśli dwa
zjazdy następują tuż po sobie i mają ten sam numer z dodatkową literą „A”, „B”
itd.
Na prowincji największe zagrożenie dla kierowców stanowią niedźwiedzie, łosie i
inne duże zwierzęta pojawiające się na drodze. Zagrożenie wzrasta latem oraz o
świcie i zmierzchu, gdy zwierzaki wyłażą z krzaków na drogę, uciekając przed
muchami, a także wiosną, kiedy wabi je sól pozostała na nawierzchni po zimie. W
najbardziej niebezpiecznych miejscach ustawiono tablice ostrzegawcze.
Przepisy drogowe są stanowione przez władze prowincji, jednak w całej Kanadzie
obowiązuje jednolite ograniczenie prędkości do 100 km/godz. na drogach głównych,
80 km/godz. na szosach drugorzędnych i 50 km/godz. (lub mniej) w terenie
zabudowanym. Niektóre prowincje eksperymentują z ograniczeniem prędkości na
drogach głównych, więc przepisy w tej kwestii są chwiejne.
Kanadyjczycy mają uzasadnioną obsesję na punkcie ukrytych patroli kontrolujących
prędkość i samolotów, które krążą nad głównymi drogami z takim samym zadaniem.
Kierowcy łamiący ograniczenie prędkości są karani mandatami płatnymi na miejscu.
Podobny los spotyka tych, którzy nie mają przy sobie prawa jazdy oraz tych,
którzy przewożą osoby bez zapiętych pasów bezpieczeństwa.
Kanadyjskie prawo zabrania też przewożenia otwartych butelek z alkoholem. Jazda
w stanie nietrzeźwym jest oczywiście ciężkim wykroczeniem. Kontrole drogowe
zdarzają się często, zwłaszcza przy wjazdach i wyjazdach z miast. Policja może
zatrzymać każdy pojazd bez żadnego powodu. Nietrzeźwemu kierowcy funkcjonariusze
zabierają kluczyki i prawo jazdy, a on sam może powędrować do aresztu na kilka
dni. Parkowanie
W miastach bardzo rozpowszechnione są parkomaty. Opłata za godzinę postoju
wynosi od 25 centów do 1 C$ lub więcej. Na parkingu płaci się do 30 C$ za dzień.
Pojazd zaparkowany w niewłaściwym miejscu (np. w promieniu 5 m od hydrantu
przeciwpożarowego) zostaje odholowany, a policja zawiadamia kierowcę o miejscu
postoju auta i nakłada karę (powyżej 150 C$). Drobniejsze wykroczenie związane z
parkowaniem kosztuje ok. 25 C$. W dużych miastach służby miejskie mogą
unieruchomić nieprawidłowo zaparkowany samochód, zakładając blokadę na koła.
Kierowcę czeka wtedy kara w wysokości 100–150 C$. Przy parkowaniu trzeba
pamiętać, by samochód był zwrócony przodem w kierunku ruchu.
Ride-sharing
Korzystanie z wolnych miejsc w samochodach (ride-sharing) to popularny sposób
podróżowania w gęsto zaludnionych rejonach Kanady. Organizacje zajmujące się
koordynacją przejazdów pojawiają się i znikają każdego roku (informacji
udzielają biura informacji turystycznej).
Zawsze można liczyć na Allo-Stop, która posiada główne oddziały w Montréalu i
Toronto. Płaci się tylko drobną sumę za zarejestrowanie i odpowiednią część
rachunku za paliwo. Dzięki temu można dojechać z Toronto do Ottawy za 30 C$, a
nawet mniej, jeśli znajdzie się większa liczba ochotników. Informacje o wolnych
miejscach są wywieszane na tablicach ogłoszeń na uczelniach i w schroniskach
młodzieżowych.
Rower
Kanada dba o środowisko, więc rowerzyści nie powinni mieć powodów do narzekań.
W większości dużych miast wytyczono ścieżki rowerowe i wydano specjalne mapy
dla amatorów dwóch kółek. Rowery można przewozić autobusami dalekobieżnymi i
pociągami, zazwyczaj za niewielką opłatą.
Informacji dla rowerzystów udziela
Canadian Cycling
Association (CCA), 1600 James Naismith Drive, Gloucester, ON K1B 5N4 (tel.
613/748-5629). Związek wydaje wiele książek, m.in. znakomity przewodnik
Complete Guide to Cycling in Canada (24 C$, w cenę wliczono przesyłkę).
Za wypożyczenie roweru płaci się przeważnie 15 C$ za dzień (plus wysoka kaucja
lub karta kredytowa). |
